Kaspi-дегі дүкен серіктеспен: пайданы, салымдарды қалай бөлу және ұрыспау

Kaspi-дегі көп дүкен екі құрбының, апалы-сіңлілердің немесе ерлі-зайыптылардың әңгімесінен басталады: «Бірге бастайық, мен жеткізуші табамын, сен карточкалармен айналыс». Алғашқы айлар жақсы өтеді. Сосын біреуі сатып алуға көбірек салды, екіншісі жеке қажеттілікке ақша алды, үшінші партия ортақ картадан алынды, енді ешкім кімге қанша тиесілі екенін есіне түсіре алмайды. Достық та, бизнес те бірге зардап шегеді.

Жақсы жаңалық: мұндай жанжалдардың барлығы дерлік бір нәрсемен шешіледі — басынан бастап келісілген ашық есеппен.

Пайданы бөлудің үш моделі

1. Салым бойынша үлестер

Әркім сатып алуға ақша салады, пайда салынған ақшаға пропорционалды бөлінеді. 60-қа 40 салдыңыз — пайданы 60-қа 40 бөлесіз. Бұл серіктестер ақшаны біркелкі салмайтын дүкендер үшін ең түсінікті модель: бұл айда біреуі көбірек, келесі айда — екіншісі.

2. Рөлдерді бөліп, тең

Салымдар бірдей, жұмыс бөлінген: біреуі сатып алады, екіншісі сатуды жүргізіп, сатып алушыларға жауап береді. Пайда 50-ге 50. Үлес шынымен тең болғанша жұмыс істейді. Біреуі айтарлықтай көп жұмыс істей бастаса, модельді қайта қарау керек.

3. Жалақы плюс үлес

Дүкенде күнде жұмыс істейтін серіктес бизнес шығыны ретінде айына тұрақты сома алады, ал қалған пайда үлестер бойынша бөлінеді. Біреуі ақша, екіншісі уақыт салғанда бұл әділірек.

Мысал: салым бойынша үлестер

Айгерім мен Дана ыдыс дүкенін жүргізеді. Барлық уақытта Айгерім сатып алуға 1 642 898 ₸, Дана 1 054 700 ₸ салды. Барлығы 2 697 598 ₸, демек үлестер — 60,9% және 39,1%.

Айлық таза пайда — 346 189 ₸. Ол былай бөлінеді:

Серіктес	Үлес	Айлық пайда
Айгерім	60,9%	210 837 ₸
Дана	39,1%	135 352 ₸

Маңызды: түсім емес және «сатып алу мен сату айырмасы» емес, дәл таза пайда бөлінеді — Kaspi комиссиясы, жеткізу, салық, өзіндік құн және ортақ шығындардан кейін.

Айналымды жоймай қанша алуға болады

Қағаздағы пайда мен шоттағы ақша — бір нәрсе емес. Пайданың бір бөлігі қоймада тауар ретінде жатыр, бір бөлігі келесі сатып алу мен салыққа керек. Ай сайын бәрін алып отырсаңыз, дүкен өсуін тоқтатады, ал маусымда сатып алуға ақша болмайды.

Практикалық ереже: пайданың қай бөлігін айналымда қалдыратыныңызды алдын ала келісіңіз. Мысалы, 30–50% қайта сатып алуға кетеді, қалғанын серіктестер үлестер бойынша алады. Төлем алдында үш нәрсені тексеріңіз:

1. жартыжылдық салық бөліп қойылған (толығырақ — сатушы салықтары туралы мақалада);
2. жүрісті тауарды жақын арада сатып алуға ақша жетеді;
3. әр серіктес салымын қайтарып алды ма, жоқ па — қазір кім қанша алатыны осыған байланысты.

Есеп мұны әр серіктес үшін бір санмен көрсеткенде ыңғайлы: «қазір алуға болады».

Алдын ала не туралы келісу керек

Бұл сұрақтарды бірінші айда-ақ талқылап, жазып қойған дұрыс — кемінде ортақ чатқа:

• пайда қалай бөлінеді: салым бойынша, тең немесе жалақымен;
• сатып алу туралы кім шешеді және келісусіз қандай сомаға сатып алуға болады;
• пайданы қаншалықты жиі және қай күні бөлесіздер: айына бір рет, Kaspi төлемінен кейін;
• айналымда қанша қалдырасыздар;
• серіктестің бірі шыққысы келсе не болады: оның тауар қалдығындағы үлесі қалай есептеледі;
• кім ЖК ретінде тіркелген және салық төлейді — бұл есептерде қалай ескеріледі.

Соңғы тармақ жиі ұмытылады. Әдетте Kaspi-дегі дүкен бір серіктестің атына ашылады. Салық пен әлеуметтік төлемдер — ЖК кімнің атына ашылғанының жеке шаруасы емес, бизнестің ортақ шығыны.

Жеке сатып алулар мен ұсақ шығындарды қалай есепке алу керек

Ренжудің тағы бір көзі — ұсақ-түйек. Біреуі жарнаманы өз картасынан төледі, екіншісі пакеттерді өз ақшасына алды, үшіншісі дүкеннен тауарды үйіне алды. Жеке-жеке бұл тиын, бірақ жарты жылда айтарлықтай сома жиналады, енді кім кімге қарыз екені түсініксіз.

Қарапайым ереже: бизнеске кез келген шығын — жеке картадан төленсе де бизнес шығыны, кім төлегені белгіленіп есепке жазылады. Өзіне алынған кез келген тауар — өзіндік құнмен сату немесе осы серіктеске төлем. Сонда барлық ұсақ-түйек ескеріледі және жарты жылдан кейін дауда шықпайды.

Ұрыстың жиі себептері — және олардан қалай аулақ болу керек

• «Мен көбірек салдым, ал тең бөлеміз». Салым бойынша үлестермен және әр сатып алуды есепке алумен шешіледі: кім қанша салды.
• «Сен ақша алдың, мен алмадым». Кез келген алу нақты серіктеске төлем ретінде жазылып, оның «алуға болатынын» азайтады.
• «Пайда неге сонша аз?» Өйткені таза пайданы емес, түсімді есептедіңіздер. Екеуі де көретін ортақ есеп керек.
• «Сен жүрісі жоқ тауар алдың». Келісусіз сатып алу лимиті туралы келісіп, қайталар алдында сату жылдамдығына қараңыздар.

Серіктес шыққысы келсе

Бұл ең тату командаларда да болады: көшу, декрет, басқа жұмыс. Шығу ережелері алдын ала талқыланбаса, ажырасу дауға айналады. Әдетте шығатын серіктестің үлесі үш бөліктен тұрады:

• оның тауар қалдығындағы үлесі — сату бағасымен емес, өзіндік құнмен;
• шоттағы ақшадағы үлесі, бөлініп қойылған салықты шегергенде;
• әлі алмаған пайдасы, минус өз үлесінен артық алғаны.

Мысал. Қоймадағы қалдық — өзіндік құн бойынша 800 000 ₸, шотта — 300 000 ₸, оның 60 000 ₸-сі салыққа бөлінген. Дананың үлесі — 39,1%. Оның бөлігі: 39,1% × (800 000 + 240 000) = 406 640 ₸. Бәрін бірден төлеу міндетті емес: қалдықты әлі сату керек, сондықтан көбіне 2–3 ай ішінде бөліп төлеуге келіседі.

Келісімді жазу — сенімсіздік емес

Көбі бірдеңе жазуға ұялады: «біз құрбымыз ғой». Бірақ жазба дәл достықты қорғайды. Бір бет жеткілікті: кім қанша салады, пайда қалай бөлінеді, айналымда қанша қалады, кім ЖК ретінде тіркелген, сатып алу туралы кім шешеді және шығу қалай болады. Екі данасына қол қойыңыз немесе кемінде мәтінді ортақ чатқа бекітіңіз. Жарты жылдан кейін, егжей-тегжей ұмытылғанда, өзіңізге алғыс айтасыз.

Екеуіне бір есеп

Серіктестік бизнестің басты ережесі — екеуі де бірдей сандарды көреді. Біреуі жүргізіп, екіншісіне жіберетін кесте емес, сатып алу, сату және төлемдер бірден пайда болатын ортақ есеп.

Селлер Про-да сатып алу кезінде әр серіктес көрсетіледі, пайда үлестер бойынша автоматты түрде бөлінеді, ал басты экранда кім қанша салғаны, қанша қайтқаны және дәл қазір қанша алуға болатыны көрінеді. Teams тарифімен есеп бірнеше телефонда ашық: дүкен иесі төлейді, серіктестер шақыру кодымен кіреді. Сандар ашық болғанда дауласатын ештеңе қалмайды.